NL

Lena Zwaaf

Lena Zwaaf was een klasgenoot van Margot Frank op het Joods Lyceum.

Persoon

  • Lena Zwaaf
  • Amsterdam, Nederland 17 maart 1925
  • Sobibor 21 mei 1943

Lena Zwaaf was een dochter van Hartog Zwaaf (1885-1942) uit Amsterdam en Clara Zwaaf (1884-1942) uit Breda.[1] Haar ouders waren op 1 september 1909 getrouwd in Amsterdam.[2] Hartog en Clara waren neef en nicht: hun vaders waren broers.[3] Lena was de jongste van vier kinderen. Ze had twee oudere broers Simon (1910-1943) en Levie (1913-1944), en een oudere zus Anna (1917-1943).[4] Hartog Zwaaf was de eigenaar van een kruidenierszaak op Jodenbreestraat 31.[5]

Lena was een leerling op de 1e HBS (Hogere Burgerschool) met Vijfjarige Cursus op Keizersgracht 177 in Amsterdam.[6] Omdat het Joodse leerlingen en docenten per 1 september 1941 werd verboden reguliere scholen te bezoeken, moest zij naar het Joods Lyceum in Amsterdam. In schooljaar 1941--'42 zat zij in klas 4B2, dezelfde klas als waar Margot Frank in zat.[7] Volgens haar kaart in het Amsterdamse Bevolkingsregister was zij helpster in een kleuterschool.[1]

Haar oudste broer Simon trouwde in 1933 met Esther van Beem.[4] Samen kregen zij een dochter: Clara (1936-1943).[8] Hij opende een eigen kruidenierszaak op Weesperstraat 33.[9] Levie werkte bij zijn vader in de zaak[10] en trouwde in 1936 met Rachel Aldewereld.[4] Ze kregen een zoon: Hartog Isaac (1938-1942).[11] Rachel was een tante van Salomon Philipse, een klasgenoot van Anne Frank op de Zesde Montessorischool.[12] Lena's zus Anna trouwde in 1940 met Lion Godschalk en verhuisde naar de Watergraafsmeer in Amsterdam-Oost.[4] Ze kregen twee kinderen: Cornelia (1941-1942) en Louis (1942).[13]

Lena kwam begin oktober 1942 met haar ouders in Westerbork terecht.[14] Hartog en Clara werden op 23 oktober 1942 naar Auschwitz gedeporteerd, waar zij direct na aankomst werden vermoord.[15] Lena bleef achter in Westerbrok en zij stuurde daarvandaan nog drie briefkaarten aan haar vriendin Netty Blaauw uit Amsterdam. De laatste brief is gedateerd 17 mei 1943.[16] Een dag later werd ze met nog 2511 anderen op transport gezet naar vernietigingskamp Sobibor. Daar werd ze direct na aankomst op 21 mei 1943 vermoord. Niemand van dit twaalfde transport naar Sobibor wist het kamp te overleven.[17]

De enige van het gezin Zwaaf, die de Holocaust heeft overleefd, was Lena's neefje Louis (Loekie) Godschalk. De baby van haar zus Anna was ondergedoken bij pleegouders in Friesland. In 2018 verscheen er een biografie over hem.[18] 

Bron persoonsgegevens.[1] Adres: Jodenbreestraat 31hs.[1]

Noten

  1. a, b, c, d Stadsarchief Amsterdam (SAA), Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Lena Zwaaf.
  2. ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaarten Hartog Zwaaf en Clara Zwaaf.
  3. ^ Geni: Simon Zwaaf (1848) en Levie Zwaaf (1860).
  4. a, b, c, d SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaarten Simon Zwaaf, Levie Zwaaf en Anna Zwaaf.
  5. ^ Joods Amsterdam: Jodenbreestraat.
  6. ^ SAA, Archief van de Secretarie, Afdeling Onderwijs (toegang: 5191), inv. nr. 7410, volgnr. 2802: Opgave van de 1e Hoogere Burgerschool met 5-Jarigen Cursus, 12 juli 1941, Ingekomen lijsten van middelbare scholen met opgave van aanwezige Joodse leerlingen.
  7. ^ NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies, Amsterdam, W.S.H. Elte (toegang 181e), inv. nr. 2f: Absentenregister klas 4BII Joods Lyceum, 1 maart – 17 juli 1942; Dienke Hondius, Absent: herinneringen aan het Joods Lyceum Amsterdam, 1941-1943, Amsterdam: Vassallucci, 2001, p. 282.
  8. ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Clara Zwaaf.
  9. ^ Arolsen Archives - International Center on Nazi Persecution, Bad Arolsen, Joodsche Raad Cartotheek: DocID: 130406392 (Simon ZWAAF); Het Joodsche weekblad, Heropend Kruidenierszaak S. Zwaaf, 16 april 1943.
  10. ^ Arolsen Archives, Joodsche Raad Cartotheek: DocID: 130406342 (Levie ZWAAF).
  11. ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Hartog Isaac Zwaaf.
  12. ^ Joods Monument: Rachel Zwaaf-Aldewereld en Elisabeth Philipse-Aldewereld.
  13. ^ Joods Monument: Anna Godschalk-Zwaaf.
  14. ^ Arolsen Archives, Joodsche Raad Cartotheek: DocID: 130406336 (Lena ZWAAF).
  15. ^ Arolsen Archives, Joodsche Raad Cartotheek: DocID: 130406306 (Hartog ZWAAF); DocID: 130406284 (Clara ZWAAF).
  16. ^ Kamp Westerbork Digitgale Collectie: Lena Zwaaf.
  17. ^ Stichting Sobibor: Transport 12.
  18. ^ Kees Boorsma, Wie ben ik? De zoektocht van Louis Godschalk. Als Joods kind ondergedoken in Friesland, Aspekt, 2018.

Gerelateerd