NL

Johanna Hermine Biegel

Johanna Biegel was lerares en gaf biologie het Barlaeus Gymnasium en daarna aan het Joods Lyceum.

Persoon

  • Johanna Hermine Biegel
  • Groningen, Nederland 30 maart 1889
  • Westerbork, Nederland 1 juni 1943

Johanna Biegel was lerares gymnasium[1] en secretaris van de Nederlandse Dalton-Vereeniging.[2] Juffrouw Biegel gaf biologie aan zowel het Barlaeus  als het Vossius Gymnasium. Een van de leerlingen op het Vossius die les van haar kregen, was schrijver Gerard Reve. In de vierde brief in Nader tot U schrijft hij nogal hatelijk over '"Dr." B', zoals hij haar noemt.[3] Na het ambtenarenverbod van 1 november 1940 werden aan het Barleaus vijf Joodse docenten, onder wie juffouw Biegel, ontslagen. Ook op het Vossius was zij niet langer welkom.[4]

Ze werd een jaar later aangesteld aan het Joods Lyceum, waar ze Anne Frank in de klas had.[5] Anne beschrijft een aanvaring met haar in het verhaaltje Een Biologie-les.[6] Anne geeft ook haar spreekwijze weer, met als verklaring dat juffrouw Biegel ‘uit Den Haag!’ is.[6]  Ze woonde pas vanaf maart 1941 in Den Haag.[1] Zij was een collega van Jacques Presser op zowel het Vossius als het Joods Lyceum. Hij voerde haar in zijn De nacht der Girondijnen als ‘juffrouw Wolfson’ ten tonele. Volgens Presser had ze gezworen zich niet uit Nederland weg te laten voeren.[7] Nadat ze op 27 mei 1943 in Kamp Westerbork was gekomen, maakte ze op 1 juni 1943 een einde aan haar leven in door vergif in te nemen.[8] Ook haar zuster Rebekka Aleida (gepromoveerd sterrenkundige) die ook in Westerbork zat, heeft op deze dag een einde aan haar leven gemaakt.[9] 

Bron persoonsgegevens.[1] Adressen: Amsterdam (1932-’41); Den Haag (’41-’42); Jan Luykenstraat 41hs, Amsterdam (30 september 1942).[1]

Noten

  1. a, b, c, d Stadsarchief Amsterdam, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Johanna Hermine Biegel.
  2. ^ Algemeen Adresboek voor de stad Amsterdam 1938, p. 1910. Voor Daltononderwijs, zie: Wikipedia: Daltononderwijs.
  3. ^ Gerard Reve, Nader tot U, 21e druk, Amsterdam [etc.] L.J. Veen, 1993, p, 65-67; Frank van Dijl, Essay: De vierde brief in Nader tot U van Gerard Kornelis van het Reve (1), Tzum: literair weblog, 26 juli 2024.
  4. ^ Peter Hermans, Niet voor de school, niet voor het leven. De joodse leerlingen en docenten van het Barlaeus Gymnasium 1940-1945, Amsterdam: Barlaeusgymnasium van Amsterdam, 2004, p. 34.
  5. ^ Dienke Hondius, Absent. Herinneringen aan het Joods Lyceum Amsterdam 1941 – 1943, Amsterdam: Vassallucci, 2001, p. 32.
  6. a, b Anne Frank, Verhaaltjes en gebeurtenissen uit het Achterhuis, "Een biologieles", 11 augustus 1943, in: Verzameld werk.
  7. ^ Jacques Presser, De nacht der Girondijnen, [Amsterdam]:  Vereeniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels, 1957, p. 68-70.
  8. ^ Hermans, Niet voor de school, niet voor het leven, p. 39; Joods Monument: Johanna Hermine Biegel.
  9. ^ Joods Monument: Rebekka Aleida Biegel.

Gerelateerd