NL

Werner Joseph

Werner Joseph was een klasgenoot van Anne Frank op het Joods Lyceum.

Persoon

Vervaardiger onbekend. Bron onbekend.
  • Werner Joseph
  • Breslau, Duitsland 21 februari 1928
  • Sobibor 7 mei 1943

Werner Joseph

Vervaardiger onbekend. Bron onbekend.

Publiek domein

Werner Joseph was een zoon van Friedrich Joseph en Hedwig Hermanns.[1] Hij werd geboren in Breslau (nu: Wrocław) als de jongste in een gezin met drie jongens. Hij kwam samen met zijn oudere broers Heinz-Günther (1922) en Hans Hugo (1924)[2] met een Kindertransport op 5 januari 1939 naar Nederland. Hun ouders bleven achter in München Gladbach (nu: Mönchengladbach), bij Düsseldorf.[3]

Na tien maanden samen in het Dommelhuis, een opvanghuis voor Joodse jongens in Eindhoven,[4] te hebben verbleven, vertrokken Heinz-Günther en Hans Hugo naar het Werkdorp in Wieringermeer, waar uit Duitsland en Oostenrijk gevluchte (jonge) Joden een agrarische vakopleiding volgden.[5] Zij bleven daar tot de ontruiming op 20 maart 1941. Mogelijk heeft Werner zijn broers bezocht in het werkdorp.[6] 

Op 11 juni 1941 was er in Amsterdam-Zuid een razzia die voornamelijk gericht was op voormalige bewoners van Werkdorp Wieringermeer. Heinz-Günther was een van 57 werkdorpers die toen werd opgepakt bij de 2e razzia in Amsterdam en via kamp Schoorl naar Mauthausen werd gedeporteerd. Daar werd hij op 16 september 1941 vermoord.[7] Hans-Hugo verbleef tot april 1943 in Amsterdam. Hij ging in het najaar van 1941 naar het Jeugdhuis van de Joodse Raad op Plantage Franschelaan 13.[8]

Werner verbleef in maart 1940 enkele dagen in het Burgerweeshuis op Kalverstraat 92 in Amsterdam en vond daarna onderdak bij verschillende pleeggezinnen. Vanaf 8 maart 1940 verbleef hij in Heiloo bij de familie Mossel op Van Foreestlaan E 86. In september 1941 kwam hij naar Amsterdam, waar hij in huis werd genomen door het gemengd-gehuwde echtpaar Joseph Isaäc Rudelsheim en Everdine Christina van Berkel. Zij woonden op Grensstraat 9 I en hadden nog twee andere Joodse jongens in huis: Herbert Cohen (1931-1944) en Gerhard Ulrich (Uli) Herzberg (1927-1943).[9] Eind september 1942 werd Werner herenigd met zijn broer Hans-Hugo in het Jeugdhuis van de Joodse Raad aan de Plantage Franschelaan.[3]

In het schooljaar 1941-1942 zat Werner in klas 1L2 van het Joods Lyceum en in 1942-1943 in klas 2B.[10] In haar dagboek typeert Anne hem als 'door de tijden stil' waardoor hij saai leek.[11] Joseph (Jo) Mossel, bij wie Werner eerder in huis was geweest, was leraar wiskunde op het Joods Lyceum.[12] Op 6 mei 1943 meldde rector Elte dat Werner de school had verlaten.[13]

De beide broers werden op 20 april 1943 opgepakt en afgevoerd naar kamp Westerbork. Zij gingen op 4 mei 1943 met nog 1.185 mannen, vrouwen en kinderen op transport naar Sobibor waar ze allemaal direct na aankomst op 7 mei 1943 werden vermoord.[14] Hun ouders waren op 11 december 1941 uit Düsseldorf gedeporteerd naar het getto van Riga: vader Friedrich werd in januari 1942 in concentratiekamp Salaspils om het leven gebracht; moeder Hedwig in kamp Stutthof.[15]

Bron persoonsgegevens [1] Adressen: Breslau; Dünner Straße 172, München Gladbach; Dommelhuis, Jonckbloetlaan 13, Eindhoven (januari 1939); Burgerweeshuis, Kalverstraat 92hs, Amsterdam (maart 1940); Van Foreestlaan E 86, Heiloo (maart 1940); Grensstraat 9 I, Amsterdam (september 1941); Plantage Franschelaan 13 hs, Amsterdam (september 1942).[1]

Noten

  1. a, b, c Stadsarchief Amsterdam (SAA), Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Werner Joseph.
  2. ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Hans Hugo Joseph.
  3. a, b Zie de dossiers van Heinz-Günther, Hans-Hugo en Werner Joseph op de Dokin website.
  4. ^ In 1939 woonden er tijdelijk in totaal 200 jonge, Joodse vluchtelingen uit Duitsland, die overigens nog hetzelfde jaar elders in het land werden ondergebracht. Drijvend kracht achter het Dommelhuis was Hilda Verwey-Jonker. Eindhoven in de Tweede Wereldoorlog: Hilda Verwey-Jonker: De Eindhovense oorlogsperiode.
  5. ^ Joods Monument: Werkdorp Wieringermeer.
  6. ^ Hij wordt genoemd als één van de slachtoffers op website met daarop de 197 werkdorpers. Werkdorp Wieringermeer: Werner Joseph.
  7. ^ Werkdorp Wieringermeer: Heinz Günther Joseph.
  8. ^ Werkdorp Wieringermeer: Hans Hugo Joseph.
  9. ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaarten (toegang 5445): Woningkaart Grensstraat 9-I; Zie de dossiers van Herbert Cohen en Gerhard Ulrich Herzberg op de Dokin website.
  10. ^ NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies, Amsterdam, Archief 181e (W.S.H. Elte), inv. nr. 2f: Absentenregister klas 1LII Joods Lyceum, 1 maart – 17 juli 1942; Dienke Hondius, Absent: herinneringen aan het Joods Lyceum Amsterdam 1941-1943, Amsterdam: Vassallucci, 2001, p. 269-270; Wikipedia: Klas van Anne Frank.
  11. ^ Anne Frank, Dagboek A, 16 juni 1942, in: Verzameld werk, Amsterdam: Prometheus, 2013.
  12. ^ Joods Monument: Joseph Mossel.
  13. ^ NIOD, Joodsche Raad voor Amsterdam (toegang 182), Afdeling Onderwijs, Inrichting voor Voortgezet Onderwijs, Bundel correspondentie van de rector van de Inrichting voor Voortgezet Onderwijs (het voormalig Joodsch Lyceum, rector: W.J.H.Elte) te Amsterdam, november 1942 - mei 1943: W.S.H. Elte aan de Joodse Raad van Amsterdam, 6 mei 1943.
  14. ^ Stichting Sobibor: Transport 10; Joods Monument: Werner Joseph.
  15. ^ Bundesarchiv - Gedenkbuch Opfer der Verfolgung der Juden unter der nationalsozialistischen Gewaltherrschaft in Deutschland 1933 - 1945: Joseph, Friedrich; Joseph, Hedwig.

Gerelateerd