Werner Basz
Werner Basz zat samen met Anne Frank in de kleuterklas en klas 6A van de Zesde Montessorischool.
Persoon
Werner Basz was een zoon van Maximilian Basz en Jeanette Fleischer, Joods-Duitse vluchtelingen die in juli 1933 van Berlijn naar Amsterdam waren gekomen. Bij de inschrijving in het Amsterdamse bevolkingsregister werd als beroep van Maximilian Basz bontwerker en kleermaker vermeld.[1]
Op 2 oktober 1933 werd Werner ingeschreven op de Voorbereidende school No. 51.[2] Op de foto uit het voorjaar van 1934 van de kleuterklas is hij het jongentje in de overall links vooraan. Anne gaf hem nummer 2 en noemde hem Werner Bas.[3] Op een foto uit augustus 1934 staat hij links achter.[4] Op de foto uit 1935 zit hij rechts achter. Anne gaf hem daar nummer 10.[5]
Bij zijn uitschrijving bij de Zesde Montessorischool op 12 juli 1941 stond Werner op de nominatie naar het Montessori Lyceum aan de Lairessestraat te gaan. Hij wordt genoemd op een plaquette met 35 namen van (oud-)leerlingen en docenten die de oorlog niet overleefden. Die plaquette is te zien op het schoolplein van huidige locatie van het Montessori Lyceum aan de Pieter de Hoochstraat.[6] Omdat het Joodse leerlingen en docenten per 1 september 1941 werd verboden reguliere scholen te bezoeken, heeft Werner nooit op deze school gezeten. Hij ging toen naar de Joodse HBS. Dit was een orthodox-Joodse school tegenover het nieuw opgerichte Joods Lyceum, de school waar Anne Frank naartoe ging.[7]
Van 15 januari tot 2 juli 1943 zat Werner Basz samen met zijn ouders gevangen in Kamp Vught, en van 3 tot 6 juli in Westerbork,[8] vanwaar zij met nog 2417 anderen op transport werden gezet naar vernietigingskamp Sobibor. Daar werden zij op 9 juli 1943 direct na aankomst vermoord.[9] Niemand van dit zeventiende transport naar Sobibor wist het kamp te overleven.[10]
Bron persoonsgegevens.[11] Adressen: Prinsengracht 832hs, Amsterdam (1933); Roerstraat 108-III (1933).
Noten
- ^ Stadsarchief Amsterdam (SAA), Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaartten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Maximilian Basz; Archiefkaart Jeanette Fleischer.
- ^ Anne Frank Stichting (AFS), Anne Frank Collectie (AFC), reg. code A_Montessori_I_001: Administratie leerlingen K.O. "de Blauwe Zeedistel", volgnummer 264.
- ^ AFS, AFC, reg. code A_AFrank_III_055.062: Klassenfoto van Anne Frank op de Voorbereidende school No. 51, Amsterdam, voorjaar 1934.
- ^ AFS, AFC, reg. code A_AFrank_III_027.065: Klassenfoto van Anne Frank op de Voorbereidende school No. 51, Amsterdam, augustus 1934.
- ^ AFS, AFC, reg. code A_AFrank_III_055.067: Leerlingen uit de klas van Anne Frank op de Zesde Montessorischool, Amsterdam, 1935.
- ^ Nationaal Comité 4 en 5 mei: Amsterdam, plaquette Montessori Lyceum.
- ^ SAA, Archief van de Joodse HBS, van de Stichting Joodse Scholengemeenschap JBO en Gelieerde Scholen (toegangsnummer 1330), inv. nr. 72, Leerlingenkaarten met bijzonderheden van aanmelding en van vertrek, 1937-1943: Leerlingkaart Werner Basz.
- ^ Arolsen Archives - International Center on Nazi Persecution, Bad Arolsen, Joodsche Raad Cartotheek, DocID: 130255211 (Maximilian BASZ); DocID: 130255212 (Maximilian BASZ).
- ^ Bundesarchiv - Gedenkbuch Opfer der Verfolgung der Juden unter der nationalsozialistischen Gewaltherrschaft in Deutschland 1933 - 1945: Basz, Werner; Basz, Maximilian; Basz, Jeanette.
- ^ Stichting Sobibor: Transport 17.
- ^ SAA, Dienst Bevolkingsregister, Archiefkaartten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Werner Basz.
Digitale Bestanden (4)
Klassenfoto van Anne op de Voorbereidende school No. 51, Amsterdam, 1935
Copyright: Rechthebbende(n) onbekend
Photographer: De collectie kan worden ingezet voor het publiek
Klassenfoto van Anne op de Voorbereidende school No. 51, Amsterdam, voorjaar 1934
Copyright: Rechthebbende(n) onbekend
Photographer: De collectie kan worden ingezet voor het publiek
Klassenfoto van Anne op de Voorbereidende school No. 51, Amsterdam, augustus 1934
Copyright: Rechthebbende(n) onbekend
Photographer: De collectie kan worden ingezet voor het publiek
Niet doen wat je wilt, maar willen wat je doet.
Verslag van onderzoek naar de Zesde Montessorischool en Anne Frank.