NL

Rosel Wronker - Goldschmidt

Rosel Goldschmidt was dienstbode bij de familie Frank en woonde enige tijd bij hen in.

Persoon

  • Rosel Wronker - Goldschmidt
  • Hersfeld, Duitsland 20 augustus 1900
  • Sobibor 16 juli 1943

Rosel Goldschmidt kwam in juli 1933 uit Frielendorf naar Nederland. Voor en na haar verblijf op Merwedeplein 37 bewoonde ze nog een groot aantal adressen.[1] Volgens haar eigen gezinskaart stond ze bijna anderhalf jaar ingeschreven bij de familie Frank.[2] Haar beroep was dienstbode.[1] Ze was dat ook bij de familie Frank; Edith Frank schreef in december 1937 aan een vriendin dat ze weer alles in huis alleen doet sinds "Frl. Goldschmidt" in oktober vertrok. In dezelfde brief schreef Edith over Rosel: 'Johannesburg wurde abgeschlagen.' (Johannesburg werd afgewezen)[3] In april 1937 vroeg en kreeg Rosel een verklaring van de gemeente Amsterdam van goed gedrag in verband met voorgenomen emigratie naar Zuid-Afrika.[4] Het Zuid-Afrikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken stuurde Rosel op 16 september 1937 echter een afwijzende beschikking.[5]​

Deze afwijzing en de moeite om een nieuwe werkkring te vinden brachten een instorting bij Rosel teweeg. Huisarts Margot Riesenfeld achtte rond vier weken rust voor haar noodzakelijk.[6] Hoewel ze Edith Franks huishouden verliet, bleef Rosel daar in deze periode ook telefonisch bereikbaar.[7] Edith riep de hulp van Hans Goslar in, die het Vluchtelingencomité vroeg Rosel voor enkele weken in een rusthuis onder te brengen. Edith Frank, zo schreef hij, kon nadere inlichtingen verschaffen.[8]

Rosel Goldschmidt trouwde op 22 juli 1942 met Paul Wronker, die net als zij bij de familie Frank had gewoond. Fritz Pfeffer was getuige bij het huwelijk.[9]

Anne schrijft op 20 oktober 1942 in haar dagboek dat Rosel en haar man doorgezonden waren naar Polen. Twee dagen later schrijft ze dat ze zijn teruggehaald en dat Miep bij ze langs ging.[10] 'Terug uit Polen' is ongetwijfeld een vergissing van Anne. Dat Miep langsgaat duidt er eerder op dat ze uit Westerbork terug naar Amsterdam waren gehaald.

Op 25 mei 1943 ging zij met haar man naar kamp Vught, en vandaar op 2 juli 1943 naar Westerbork.[11] Een korte typering van de aankomst van zestienhonderd personen die dag in Westerbork geeft Philip Mechanicus.[12] Op 13 juli 1943 werden Rosel en Paul naar Sobibor gedeporteerd, waar zij direct na aankomst op 16 juli 1943 werden vermoord.[13]

Bron persoonsgegevens.[14] Adres: Merwedeplein 37 II, Amsterdam (15 april 1936 – 18 oktober 1937).[2]

Noten

  1. a, b SAA, Dienst Bevolkingsregister Archiefkaarten (toegangsnummer 30238): Archiefkaart Rosel Goldschmidt.
  2. a, b SAA, Dienst Bevolkingsregister, Gezinskaarten (toegangsnummer 5422): Gezinskaart R. Goldschmidt.
  3. ^ Familiearchief Anne Frank-Fonds, Bazel, Otto Frank, AFF_OtF_pdoc_16: Edith Frank aan Hedda Eisenstädt, 24 december 1937.
  4. ^ SAA, Secretarie, Algemene Zaken (toegang 5181), inv. nr. 7638: afgegeven verklaringen van goed gedrag en van Nederlanderschap 1937, volgnr. 2335.
  5. ^ Nederlands Instituut voor Ooorlogs-, Holocaust- en genocidestudies NIOD (NIOD), Comité voor Joodsche Vluchtelingen (toegang 181b), inv. nr. 247: beschikking B.7246, geadresseerd aan Rosel Goldschmidt, 16 september 1937.
  6. ^ NIOD, Comité voor Joodsche Vluchtelingen, inv. nr. 247: attest van dr. Margot Riesenfeld, 10 november 1937.
  7. ^ NIOD, Comité voor Joodsche Vluchtelingen, inv. nr. 247: Rosel Goldschmidt aan Gertrud van Tijn, secretaresse van het comité, 16 november 1937.
  8. ^ NIOD, Comité voor Joodsche Vluchtelingen, inv. nr. 247: Hans Goslar aan Gertrud van Tijn, secretaresse van het comité, 10 november 1937.
  9. ^ Stadsarchief Amsterdam (SAA), Burgerlijke Stand (toegang 5009), inv. nr. 6753: huwelijksakten 1942, deel 45, 13f, akte 21.
  10. ^ Anne Frank, Dagboek A, 20 en 22 oktober 1942, in: Verzameld werk, Amsterdam: Prometheus, 2013.
  11. ^ International Tracing Service (ITS), Bad Arolsen, 1.1.12.2: individuele documenten kamp Herzogenbusch, Rosel Sara Wronker - Goldschmidt.
  12. ^ Philp Mechanicus, In depot. Dagboek uit Westerbork van Philip Mechanicus, Amsterdam, Polak & van Gennep, 1964, p. 66.
  13. ^ Arolsen Archives - International Center on Nazi Persecution, Bad Arolsen, Joodsch Raad Cartotheek, DocID: 130403985 (Rosel WRONKER GOLDSCHMIDT).
  14. ^ Joods Monument: Rosel Wronker-Goldschmidt.

Gerelateerd